Hành trình một vở opera (kỳ cuối) – Phản chiếu văn hóa

Quá trình sáng tạo vở opera “Chuyện Bà Thị Kính”/The Tale of Lady Thị Kính 

Hanh trinh-14

—– Bài đã đăng trên Nhật Báo Viễn Đông —– Read the English version —–

Việc sáng tạo vở opera “Chuyện Bà Thị Kính”/”The Tale of Lady Thị Kính” đã hoàn chỉnh. Việc của nhà soạn nhạc đã xong. Cho dù có coi vở opera như một “đứa con” của mình đi chăng nữa và mong muốn nó được đón nhận “vào đời” một cách tốt đẹp nhất, thì nhà soạn nhạc cũng không thể nào kiểm soát được hoàn toàn việc dàn dựng cũng như vấn đề khán giả sẽ tiếp nhận vở opera như thế nào. Với tư cách là nhà soạn nhạc và tác giả của “Chuyện Bà Thị Kính”, P.Q. Phan có những nhắn nhủ sau. Continue reading

Advertisements

Hành trình một vở opera (kỳ 13) – Niềm vui thánh thiện

Quá trình sáng tạo vở opera “Chuyện Bà Thị Kính”The Tale of Lady Thị Kính

Hanh trinh-13

Bài đăng trên Nhật Báo Viễn Đông. 
Bản điện tử tại:  http://www.viendongdaily.com/hai-nam-thai-nghen-34chuyen-ba-thi-kinh34-mot-niem-vui-thanh-thien-qYY8dDq6.html —– Read the English version.

Qua 12 kỳ của loạt bài này, bạn đọc đã phần nào hiểu được quá trình nhà soạn nhạc P.Q. Phan cho ra đời vở opera về Việt Nam đầu tiên tại Mỹ “Chuyện Bà Thị Kính”. Các chi tiết về văn hóa Việt Nam so với văn hóa Âu Tây, về âm nhạc, về quan điểm nghệ thuật nói chung liên quan đến vở opera đã được bàn qua. Ở bài này, P.Q. Phan giải thích tại sao hai năm viết tuần bản và soạn nhạc cho “Chuyện Bà Thị Kính” lại được ông xem là niềm vui thánh thiện (pure joy). Continue reading

Hành trình một vở opera (kỳ 12) – Xử lý 1001 trang nhạc

Quá trình sáng tạo vở opera “Chuyện Bà Thị Kính”The Tale of Lady Thị Kính

Hành trình-12

Toàn bộ bản nhạc (full score) vở opera “Chuyện Bà Thị Kính”/”The Tale of Lady Thị Kính” của P.Q. Phan, soạn bằng bút chì, 3 tập, hơn 1.000 trang.

 Bài đăng trên Nhật Báo Viễn Đông. Bản điện tử: http://viendongdaily.com/xu-tri-1001-trang-nhac-Xll0WgKG.html —– Read the English version.

Tuần bản đã viết xong, nhạc đã soạn xong, tác phẩm opera “Chuyện Bà Thị Kính”/”The Tale of Lady Thị Kính” dày tổng cộng hơn 1.000 trang, khổ 11×17, với từng nốt nhạc được viết bằng bút chì. Cần xử lý những trang nhạc này như thế nào đây?

Continue reading

Hành trình một vở opera (kỳ 11) – Khái niệm âm nhạc trong “Chuyện Bà Thị Kính”

Quá trình sáng tạo vở opera “Chuyện Bà Thị Kính”The Tale of Lady Thị Kính

Hành trình-11

Bài đăng trên Nhật Báo Viễn Đông. Bản điện tử tại: http://viendongdaily.com/khai-niem-am-nhac-trong-34chuyen-ba-thi-kinh34-pnjxlz5e.html 
Read the English version.

Kỳ 10 đã bàn đến khái niệm “thăng hoa”của vở opera. Khái niệm này cũng được thể hiện về mặt âm nhạc trong tác phẩm “Chuyện Bà Thị Kính”. P.Q. Phan cho biết: nói chung, ở đầu vở, âm nhạc mang tính ngây thơ, trong sáng, vui tươi, có thể nói là dễ dãi. Khi câu chuyện tiếp diễn, âm nhạc trở nên nghiêm túc hơn, nặng nề hơn, thiêng liêng hơn, và đầy kịch tính hơn. Các bài hát được phân tích sau đây được gọi là aria — là loại bài hát mang giai điệu hay, dễ nhớ trong một vở opera, khác với recitative là hát nói. Continue reading

Hành trình một vở opera (kỳ 10) – Khái niệm thăng hoa xuyên suốt trong “Chuyện Bà Thị Kính”

Quá trình sáng tạo vở opera “Chuyện Bà Thị Kính”The Tale of Lady Thị Kính

Hành trình-10

Bài đăng trên Nhật Báo Viễn Đông. Bản điện tử tại: http://viendongdaily.com/khai-niem-thang-hoa-xuyen-suot-trong-34chuyen-ba-thi-kinh34-pcjXc70k.html 
Read the English version.

Bất kỳ một bài sáng tác nhạc nào có giá trị để đời đều có một khái niệm chính (concept) trong đó. Một bài nhạc ngắn vài phút dựa vào một cảm hứng nhất thời thì không cần đến khái niệm này, người soạn nhạc chỉ sáng tác ngẫu hứng thôi. Nhưng nhà soạn nhạc cần phải có một khái niệm chính để nối kết toàn bộ tác phẩm dài 2 tiếng đồng hồ với nhau. Nếu thiếu đi khái niệm này thì tác phẩm không có ý tưởng thống nhất và trở nên rời rạc, dở dang. Continue reading

Hành trình một vở opera (kỳ 9) – Vấn đề logic Đông và Tây: Cọng râu tài hay râu tội

Quá trình sáng tạo vở opera “Chuyện Bà Thị Kính”The Tale of Lady Thị Kính

Tranh kỹ thuật số của Hoàng Ngọc Biên

Tranh kỹ thuật số của Hoàng Ngọc Biên

Bài đăng trên Nhật Báo Viễn Đông. Bản điện tử tại: http://viendongdaily.com/van-de-logic-dong-va-tay-cong-rau-tai-hay-rau-toi-8EOIQ4oC.html —– Read the English version.

Đối với một tác phẩm liên quan đến vấn đề văn hóa như “Chuyện Bà Thị Kính”, việc làm có ích cho P.Q. Phan là cho người nước ngoài đọc và nhận xét để xem cảm nhận của người ta như thế nào và liệu mình có cần điều chỉnh cho hợp lý không. Khi viết xong tuần bản của vở opera, P.Q. Phan đã làm như thế. Continue reading

Hành trình một vở opera (kỳ 8) – Cuộc hôn nhân giữa nhạc và lời

Quá trình sáng tạo vở opera “Chuyện Bà Thị Kính”The Tale of Lady Thị Kính

hành trình-8

Bài đăng trên Nhật Báo Viễn Đông. Bản điện tử tại: http://viendongdaily.com/cuoc-hon-nhan-giua-nhac-va-loi-wb3EfujN.htm —– Read the English version.

Thông thường, người viết nhạc và người viết tuần bản cho một vở opera là hai người khác nhau. Sự hợp tác giữa hai người này không phải lúc nào cũng ổn thỏa và đem lại lợi ích tốt nhất cho vở opera. Đối với “Chuyện Bà Thị Kính”, vấn đề này đơn giản hơn nhiều bởi vì P.Q. Phan vừa là người viết nhạc vừa là người viết tuần bản (librettist). Continue reading

Hành trình một vở opera (kỳ 7) – Tuần bản tiếng Việt và tiếng Anh: Chín chín mười mười

Quá trình sáng tạo vở opera “Chuyện Bà Thị Kính”The Tale of Lady Thị Kính

Hành trình-7

Bài đăng trên Nhật Báo Viễn Đông. Bản điện tử tại: http://viendongdaily.com/tuan-ban-tieng-viet-va-tieng-anh-chin-chin-muoi-muoi-kc3HjOJp.html 
Read the English version.

Tuần bản của vở chèo “Quan Âm Thị Kính” là một tác phẩm văn học dân gian có giá trị của Việt Nam. Nhiều người lo ngại rằng việc dịch nó sang tiếng Anh sẽ làm hỏng giá trị của nó. Điều này đúng. Nhưng cần nhớ rằng, việc P.Q. Phan làm không phải là dịch tuần bản “Quan Âm Thị Kính” thành một tác phẩm văn học bởi vì không thể phổ nhạc cho một tác phẩm văn học như thế. Điều ông làm là vừa dịch vừa cải biên vừa dựng lại tuần bản “Quan Âm Thị Kính” thành tuần bản mới cho vở opera “Chuyện Bà Thị Kính” (The Tale of Lady Thị Kính), sao cho câu chuyện và bản sắc văn hóa Việt Nam được giữ nguyên. Một số thay đổi ông phải thực hiện trong quá trình này diễn ra như sau. Continue reading

Hành trình một vở opera (kỳ 6) – “Chuyện Bà Thị Kính”, Màn II: Kết thúc huy hoàng

Quá trình sáng tạo vở opera “Chuyện Bà Thị Kính”The Tale of Lady Thị Kính

Digital art work by Hoàng Ngọc Biên

Tranh kỹ thuật số của / Digital art work by Hoàng Ngọc Biên

Bài đăng trên Nhật Báo Viễn Đông. Bản điện tử: http://viendongdaily.com/34chuyen-ba-thi-kinh34-man-ii-ket-thuc-huy-hoang-M9GOD9FR.html —– Read the English version.

Quyết định sau cùng của P.Q. Phan là soạn vở opera “Chuyện Bà Thị Kính”/”The Tale of Lady Thị Kính” thành 2 màn và 10 cảnh. Kỳ 6 đã bàn chi tiết về Cảnh 1-5 của Màn I. Xin bàn tiếp phần còn lại sau đây. Continue reading

Hành trình một vở opera (kỳ 5) – “Chuyện Bà Thị Kính”, Màn I: Đám cưới đầu Xuân và xung đột nội tâm của Thị Mầu

Quá trình sáng tạo vở opera “Chuyện Bà Thị Kính”The Tale of Lady Thị Kính

Tranh kỹ thuật số của/Digital art work by Hoàng Ngọc Biên

Tranh kỹ thuật số của/Digital art work by Hoàng Ngọc Biên

Bài đăng trên Nhật Báo Viễn Đông. Bản điện tử: http://viendongdaily.com/34chuyen-ba-thi-kinh34-man-i-dam-cuoi-dau-xuan-va-xung-dot-noi-tam-92LHlK5o.html —– Read the English version.

Vì ba điểm khác biệt giữa chèo Việt Nam và opera Tây về yêu cầu của dàn đồng ca, về logic, và về cách thức đối đáp, khi viết tuần bản (bằng tiếng Anh) của “Chuyện Bà Thị Kính”/”The Tale of Lady Thị Kính”, P.Q. Phan cần thực hiện cùng một lúc hai quá trình: dịch và dựng lại (reconstruct). Continue reading